Hướng dẫn cách lắp đặt ống thông gió cho nhà ở & xí nghiệp

Biết được cách lắp đặt ống thông gió đúng chuẩn kỹ thuật luôn là điều kiện quan trọng, tiên quyết ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của cả thiết bị. Do vậy, chính bài viết này Nefa sẽ hướng dẫn bạn cách lắp đặt làm sao cho đúng chuẩn nhé.

Ống thông gió là gì?

Ống thông gió là hệ thống đường ống được thiết kế để vận chuyển không khí trong hệ thống HVAC của các công trình xây dựng từ nhà ở dân dụng đến các xí nghiệp công nghiệp, giúp cho việc duy trì chất lượng không khí và nhiệt độ môi trường luôn ổn định.

Ống thông gió thường được làm từ các vật liệu như tôn mạ kẽm, nhôm, thép không gỉ, nhựa PVC hoặc vải polyester tùy theo mục đích sử dụng. Ống có thể có tiết diện tròn, vuông hoặc chữ nhật, với kích thước và độ dày khác nhau.

Hệ thống ống thông gió tiêu chuẩn bao gồm các thành phần: ống dẫn chính, ống nhánh, các đầu nối, van điều chỉnh, miệng gió cấp và hồi, bộ lọc không khí, và các thiết bị kiểm soát như damper để điều chỉnh lưu lượng gió.

Các hệ thống ống thông gió cơ bản

Trước khi tìm hiểu cách lắp đặt ống thông gió, cần nắm rõ hai loại hệ thống thông gió chính để chọn giải pháp phù hợp.

Hệ thống thông gió tự nhiên

Hệ thống thông gió tự nhiên hoạt động dựa trên nguyên lý chênh lệch nhiệt độ và áp suất giữa không khí bên trong và bên ngoài công trình. Không khí nóng, nhẹ hơn sẽ tự động bay lên cao và thoát ra ngoài qua các cửa gió, ống khói hoặc ống thông hơi, trong khi không khí mát từ bên ngoài tự nhiên lọt vào.

Ống thông gió trong hệ thống tự nhiên thường đơn giản hơn, không cần quạt máy. Các ống gió này thường được lắp đặt theo phương thẳng đứng để tận dụng hiệu ứng ống khói. Chiều cao của ống càng lớn, chênh lệch nhiệt độ càng cao thì hiệu quả thông gió càng tốt.

Lắp đặt ống thông gió tự nhiên phù hợp với các công trình nhỏ, nhà ở gia đình, nhà xưởng đơn giản nơi không yêu cầu kiểm soát chặt chẽ về nhiệt độ và độ ẩm.

Hệ thống thông gió cơ khí

Hệ thống thông gió cơ khí sử dụng quạt, máy thổi hoặc các thiết bị cơ học khác để chủ động đẩy hoặc hút không khí qua ống thông gió. Có ba loại chính như sau:

• Hệ thống cấp gió
• Hệ thống hút gió
• Hệ thống cân bằng

Ống thông gió trong hệ thống cơ khí phức tạp hơn, bao gồm cả ống cấp gió và ống hồi gió. Ống gió cấp đưa không khí từ thiết bị xử lý đến các phòng, còn ống gió thu hồi không khí từ các phòng trở về để tái sử dụng hoặc thải ra ngoài.

#Tham khảo: Quạt thông gió

Cách lắp đặt ống thông gió

Quy trình lắp đặt ống thông gió chuyên nghiệp bao gồm nhiều bước quan trọng, từ thiết kế đến thi công.

Lắp đặt ống thông gió cho nhà ở

Cách lắp đặt ống thông gió cho nhà ở có những đặc điểm riêng do quy mô nhỏ hơn, yêu cầu thẩm mỹ cao hơn và ngân sách hạn chế hơn so với công trình công nghiệp.

Bước 1: Khảo sát và thiết kế

Khảo sát hiện trạng công trình để xác định vị trí các phòng cần thông gió. Đánh giá nhu cầu thông gió dựa trên diện tích, số người sử dụng và hoạt động trong mỗi phòng. Thiết kế sơ đồ ống thông gió hợp lý: ống chính đi theo hành lang, ống nhánh rẽ vào từng phòng.

Tính toán đường kính ống gió theo công thức:

Đường kính (mm) = 1.3 × (lưu lượng gió m³/h ÷ vận tốc gió m/s)^0.625.

Với nhà ở, vận tốc gió thường chọn 3-5 m/s để giảm tiếng ồn. Ví dụ: phòng bếp 15m² cần lưu lượng 300 m³/h, với vận tốc 4 m/s thì cần ống đường kính khoảng 150mm.

Bước 2: Chuẩn bị vật liệu và dụng cụ

Các dụng cụ cần chuẩn bị bao gồm: ống gió các kích thước, các đầu nối (elbow 90°, T-joint, Y-joint), băng keo bạc chuyên dụng, keo kẽm, vít tán, móc treo ống, quạt hút, miệng gió cấp/hồi, và các dụng cụ như máy cắt, kìm, thước đo, bút đánh dấu.

Bước 3: Thi công lắp ống

Bắt đầu lắp đặt ống thông gió từ thiết bị đầu nguồn. Lắp ống chính trước, sau đó mới lắp các ống nhánh. Đối với ống tôn, nối các đoạn ống bằng mối hàn hoặc nẹp kẹp, bôi keo kẽm kín khớp nối, sau đó quấn băng keo bạc bên ngoài để chống rò rỉ. Đối với ống nhôm nhún, dùng đai siết và băng keo để cố định.

Nguyên tắc quan trọng khi lắp đặt ống thông gió đó là giữ ống càng thẳng càng tốt, hạn chế số lượng khúc cua. Nếu bắt buộc phải quẹo, dùng khuỷu 45° thay vì 90° để giảm tổn thất áp suất

Dốc ống nhẹ về phía miệng thải từ 1 – 2% để thoát nước ngưng; treo ống bằng móc treo cách nhau 1.5-2m, không để ống bị võng hoặc xẹp.

Bước 4: Lắp đặt thiết bị đầu cuối

Lắp miệng gió cấp ở vị trí cao, miệng gió hồi ở vị trí thấp để tạo luồng gió tuần hoàn. Lắp quạt hút ở đầu ống thải, ưu tiên quạt có động cơ DC tiết kiệm điện và ít ồn. Với ống thông gió ra ngoài trời, lắp mũ chống mưa và lưới chống côn trùng.

Bước 5: Cách nhiệt

Nếu ống gió đi qua vùng chênh lệch nhiệt độ lớn cần bọc cách nhiệt bằng lớp bông thủy tinh hoặc cao su non để tránh ngưng tụ hơi nước. Lắp đặt ống thông gió có cách nhiệt giúp tiết kiệm năng lượng và ngăn nước ngưng làm hỏng trần nhà.

Bước 6: Kiểm tra và vận hành thử

Tiến hành rà soát toàn bộ đường ống, kiểm tra độ kín của các mối nối bằng cách bật quạt và cảm nhận có rò rỉ không. Đo lưu lượng gió tại các miệng gió, kiểm tra tiếng ồn, điều chỉnh van damper để cân bằng lưu lượng giữa các phòng.

Lắp đặt ống thông gió gió nghiệp

Cách lắp đặt ống thông gió cho xí nghiệp phức tạp hơn nhiều do quy mô lớn, yêu cầu kỹ thuật cao và cần tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn an toàn lao động.

Bước 1: Thiết kế hệ thống theo tiêu chuẩn

Lắp đặt ống thông gió xí nghiệp phải tuân thủ các tiêu chuẩn như TCVN 5687:2010, ASHRAE và các quy định về an toàn lao động.

Thiết kế phải tính toán kỹ số lần thay đổi không khí mỗi giờ phù hợp với loại hình sản xuất. Ví dụ: xưởng sơn cần 20 – 30 ACH, xưởng may 8-12 ACH, nhà kho 6-8 ACH. Từ đó tính lưu lượng gió cần thiết:

Lưu lượng (m³/h) = Thể tích xưởng (m³) × ACH.

Thiết kế phân vùng: vùng sạch, vùng ô nhiễm trung bình, vùng ô nhiễm nặng. Mỗi vùng có hệ thống ống thông gió riêng, không để không khí từ vùng bẩn lọt sang vùng sạch. Với xưởng có chất độc hại, cần hệ thống hút cục bộ tại nguồn phát sinh kết nối với ống gió chuyên dụng.

Bước 2: Chọn vật liệu phù hợp

Ống thông gió xí nghiệp phải chịu được điều kiện khắc nghiệt, do vậy thường dùng ống tôn mạ kẽm dày 0.8-1.2mm cho ống chính, có thể dùng thép không gỉ cho môi trường ăn mòn mạnh.

Với xí nghiệp hóa chất, cần ống gió chống ăn mòn bằng thép không gỉ 304, 316 hoặc polypropylene. Xí nghiệp thực phẩm cần ống thép không gỉ dễ vệ sinh, đáp ứng tiêu chuẩn VSATTP. Xí nghiệp dệt may, gỗ có nhiều bụi cần ống thông gió đường kính lớn để tránh tắc nghẽn.

Bước 3: Thi công lắp đặt

Lắp đặt ống thông gió xí nghiệp phải do đội ngũ chuyên nghiệp thực hiện, có giám sát kỹ thuật. Quy trình cụ thể:

• Dựng giàn giáo, khoan neo trên trần nhà hoặc kết cấu thép để treo ống gió
• Lắp ống theo đúng bản vẽ thiết kế, đánh số thứ tự các đoạn ống để không nhầm lẫn
• Hàn nối các đoạn ống bằng máy hàn điện hoặc dùng mối nối flange cho ống lớn
• Kiểm tra độ kín bằng thử áp suất: bơm không khí vào hệ thống ống gió với áp suất cao hơn 25% áp suất làm việc, giữ trong 30 phút, nếu áp suất không giảm quá 5% là đạt
• Lắp thiết bị lọc bụi, quạt công nghiệp, damper điều khiển tự động
• Cách nhiệt, cách âm cho đoạn ống đi qua khu vực nhạy cảm

Bước 4: Lắp đặt hệ thống điều khiển

Hệ thống thông gió xí nghiệp hiện đại có hệ thống điều khiển tự động BMS. Lắp đặt các cảm biến: cảm biến nhiệt độ, độ ẩm, áp suất, nồng độ khí độc. Hệ thống tự động điều chỉnh tốc độ quạt, đóng/mở damper để tiết kiệm năng lượng và duy trì chất lượng không khí.

Bước 5: Kiểm tra nghiệm thu

Kiểm tra bằng mắt không có rò rỉ hay biến dạng, đo lưu lượng gió bằng thiết bị chuyên dụng với sai số không quá ±10% so với thiết kế. Sau đó đo độ ồn phải đạt dưới 85dB và kiểm tra nồng độ bụi, khí độc phải nằm trong ngưỡng cho phép theo tiêu chuẩn môi trường công nghiệp.

Cuối cùng, chạy thử hệ thống liên tục 72 giờ và ghi nhận các vấn đề phát sinh để kịp thời khắc phục trước khi đưa vào sử dụng chính thức.

Bước 6: Bảo trì định kỳ

Cần thực hiện bảo trì định kỳ để đảm bảo hoạt động hiệu quả lâu dài. Vệ sinh ống gió mỗi 6 tháng để loại bỏ bụi bẩn tích tụ, kiểm tra và thay bộ lọc mỗi 3-6 tháng tùy mức độ ô nhiễm, đồng thời kiểm tra động cơ quạt và bôi trơn ổ bi mỗi 3 tháng.

Hy vọng qua những chia sẻ của Nefa thì bạn sẽ biết được cách lắp đặt ống thông gió nói chung và quy trình khi lắp ống thông gió cho nhà ở và xí nghiệp khác nhau ra sao. Chia sẻ ngay bài viết nếu bạn cảm thấy hữu ích nhé.